Zadania i cele

Odcięcie środkowych Niemiec i Europy środkowowschodniej od reszty świata, do którego doszło w wyniku zawieszenia „Żelaznej Kurtyny”, doprowadziło po II Wojnie Światowej do powstania nieznanej dotychczas w Europie formy współistnienia mieszkańców wschodu i zachodu Europy niemalże pozbawionych kontaktu między sobą. Proces zrastania się obu części Niemiec zapoczątkowany po przełomie, jaki dokonał się w Niemczech i Europie w 1989 r., w żadnym wypadku nie został jeszcze zakończony. Na szczeblu europejskim znajdujemy tu analogie z Europą środkowowschodnią. W obu przypadkach nie chodzi o przybliżanie sobie ludzi i ustrojów o całkowicie różnych tradycjach czy pochodzeniu, lecz raczej o to, by na nowo odkrywać wiedzę o tradycjach i korzeniach, o których zapomniano bądź które wyparto z pamięci.

"W poszukiwaniu Śląska" – tak brzmiało motto, pod którym Muzeum Śląskie w Görlitz dokonało uroczystego otwarcia swej siedziby w grudniu 2001 r. Przejmując owe motto można powiedzieć: Po ponad 40 latach milczenia i fałszowania historii możemy dziś wraz z naukowcami, artystami oraz osobami zainteresowanymi kulturą i historią z Niemiec, Polski i Czech udać się na wspólne poszukiwanie Śląska. Studia historii i kultury Śląska można od 1989 r. bez problemów prowadzić na miejscu, tj. na Śląsku, wraz z naszymi wschodnimi sąsiadami, których zainteresowanie historią czy też pytania o pochodzenie poruszają tak samo, jak nas Niemców, łącznie z niemiecką mniejszością mieszkającą na Śląsku. Otwiera to perspektywy dla działalności Fundacji dla Kultury Śląska.

W koncepcji pełnomocnika rządu RFN do spraw kultury i mediów obowiązującej od 2001 r. wspieranie kultury zgodnie z §96 ustawy o wypędzonych zostało określone w następujący sposób: W Niemczech będących z wyboru państwem federalnym oczywistością jest, że krainy i regiony szukają potwierdzenia swych korzeni historycznych i szczególnych tradycji oraz próbują udokumentować je w formie publikacji i dostępnych ogółowi prezentacji muzealnych....... Dotyczy to z pewnością również prac naukowych i zbiorów muzealnych związanych z niemalże 900-letnią historią osadnictwa i kultury Niemców we Europie wschodniej, dla których nie ma już obecnie terenowych organizacji zobowiązanych do tego zadania."

Dla takich instytucji, jak Fundacja dla Kultury Śląska oznacza to: Budzenie zainteresowania pięknem krajobrazu kulturalnego Śląska, wraz z Karkonoszami, które fascynowały malarzy epoki romantyzmu jak Caspar David Friedrich, klasztorami i pałacami, niepowtarzalną śląską sztuką barokową, kościołami pokoju w Świdnicy i Jaworze, należącymi do ogólnoświatowego dziedzictwa kulturowego. Zachęcanie do poznania krajobrazu literackiego Ślaska, wielkich nazwisk świata literackiego z przeszłości: Martin Opitz, Andreas Gryphius, Angelus Silesius, Hoffmann von Hoffmannswaldau, Joseph von Eichendorff, Gustav Freytag, Gerhart Hauptmann, uzupełnianie ich nazwiskami późniejszych pisarzy, spośród których wielu w swych dziełach również opisało udrękę wojny i wypędzenia (na długo przed pojawieniem się Günthera Grassa). Nawiązywanie dialogu z polskimi i czeskimi artystami, poetami, pisarzami, którzy dziś kształtowani są przez krajobraz kulturalny Śląska i który sami go współkształtują.

Fundacja dla Kultury Śląska pragnie zachęcać instytucje prowadzące edukację dorosłych do podejmowania w swych programach nauczania tematów związanych ze Śląskiem oraz organizacji podróży naukowych na teren Śląska. Fundacja dla Kultury Śląska chce jednocześnie przyczynić się dzięki publikacjom i konferencjom międzynarodowym do stworzenia podwalin naukowych dla swej działalności.

Oferta Fundacji dla Kultury Śląska adresowana jest do osób zainteresowanych historią i kulturą pragnących udać się w wirtualną bądź prawdziwą podróż przez Śląsk podążając śladami Goethego, który w 1790 r. najwyraźniej z ogromną przyjemnością przemierzał ową "po stokroć interesującą krainę".